Chế biến tôm xuất khẩu tại Công ty TNHH Thông Thuận (Ninh Thuận).
“Mở cửa” cho vay giúp DN
Theo Thông tư số 24/2015/TT-NHNN ngày 8/12/2015 của Thống đốc NHNN quy định cho vay bằng ngoại tệ của tổ chức tín dụng (TCTD), chi nhánh ngân hàng nước ngoài đối với khách hàng vay là người cư trú, việc cho vay ngắn hạn để đáp ứng các nhu cầu vốn ở trong nước nhằm thực hiện phương án sản xuất, kinh doanh hàng hóa xuất khẩu qua cửa khẩu biên giới Việt Nam mà khách hàng vay có đủ ngoại tệ từ nguồn thu xuất khẩu để trả nợ vay, chính thức chấm dứt kể từ ngày 1/4/2016. Tuy nhiên, chỉ sau hai tháng khép lại, “cánh cửa” lại một lần nữa mở ra khi NHNN cho phép các NHTM được cho vay ngoại tệ đối với nhóm đối tượng khách hàng này từ ngày 1-6 cho đến hết 31/12 theo Thông tư số 07/2016/TT-NHNN sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư số 24 của NHNN mới ban hành ngày 27/5 vừa qua.
Việc mở lại cơ chế trên, theo NHNN là nhằm tạo điều kiện hỗ trợ các DN trong bối cảnh hoạt động sản xuất kinh doanh và tình hình kinh tế – xã hội còn khó khăn. Trong những tháng đầu năm 2016, kinh tế vĩ mô xuất hiện những khó khăn, thách thức như tăng trưởng kinh tế thấp hơn so với cùng kỳ năm trước; tình hình hạn hán ở các tỉnh Nam Trung Bộ, Tây Nguyên và hạn hán, xâm nhập mặn ở các tỉnh vùng đồng bằng sông Cửu Long còn diễn biến phức tạp; sự cố bất thường tại một số tỉnh ven biển miền trung tác động tiêu cực đến hoạt động nuôi trồng, khai thác hải sản và du lịch biển. Cùng với đó, Chính phủ ban hành các Nghị quyết về hỗ trợ và phát triển DN đến năm 2020. “Vì vậy việc ban hành Thông tư 07 trong bối cảnh nêu trên, đồng thời nhằm thực hiện các giải pháp tháo gỡ khó khăn cho DN trong hoạt động sản xuất, kinh doanh, quyết tâm phấn đấu giữ vững mục tiêu mà Quốc hội đã đề ra, trong đó tăng trưởng kinh tế năm 2016 ở mức 6,7%” – phía NHNN giải thích nguyên nhân ban hành chính sách.
Trong khi đó, đánh giá về quyết định này của NHNN, nhiều chuyên gia kinh tế cho rằng đây là một quyết định hợp lý trong bối cảnh hiện nay. Thực tế hai tháng vừa qua cho thấy, việc cho vay ngoại tệ chấm dứt khiến không ít DN xuất khẩu gặp khó khăn khi phải chuyển sang vay vốn lưu động bằng VND với lãi suất cao hơn, làm tăng giá thành sản xuất, giảm sức cạnh tranh của hàng hóa xuất khẩu, từ đó khiến DN càng thêm khó khăn. Trước thực tế này, nhiều DN, mà trực tiếp là Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu thủy sản Việt Nam (VASEP) đã từng nhiều lần phải gửi kiến nghị tới NHNN về việc xem xét tiếp tục cho các DN vay vốn với lãi suất thấp để trang trải chi phí sản xuất chế biến. Chính vì vậy khi vướng mắc được tháo gỡ, Tổng Thư ký VASEP Trương Đình Hòe chia sẻ: Quyết định mở lại cửa vay ngoại tệ cho khối DN xuất khẩu là một quyết định đúng và kịp thời của NHNN.
Chuyên gia ngân hàng, TS Cấn Văn Lực cũng cho rằng, việc gia hạn thời gian cho vay ngoại tệ đã góp phần hỗ trợ cho các DN, nhất là DN xuất khẩu, DN trong lĩnh vực nông nghiệp, nông thôn đỡ khó khăn hơn. Đồng thời, góp phần bảo đảm mục tiêu tăng trưởng kinh tế của năm 2016 khoảng 6,7% như Quốc hội đã đề ra.
Tạo áp lực tỷ giá?
Có thể nói, việc mở lại cho vay ngoại tệ đã phần nào đáp ứng kỳ vọng của thị trường và các DN. Tuy nhiên, theo nhiều ý kiến thì quyết định này cũng đồng nghĩa với việc làm chậm lại quá trình chống đô-la hóa nền kinh tế. Bởi lẽ, việc gia hạn cho vay này sẽ tác động làm tăng nhu cầu ngoại tệ trong thời gian tới, tạo áp lực cho tỷ giá trong những tháng cuối năm. Áp lực này cũng đòi hỏi NHNN phải có những điều hành linh hoạt, hợp lý để giữ ổn định thị trường, vừa bảo đảm mục tiêu kiểm soát lạm phát vừa hỗ trợ tăng trưởng.
Theo chuyên gia kinh tế, TS Nguyễn Trí Hiếu, việc quyết định cho các DN xuất khẩu vay ngoại tệ trở lại có thể làm tăng nhu cầu ngoại tệ, từ đó ảnh hưởng sự ổn định của tỷ giá trong thời gian tới. “Việc cho vay bằng USD đòi hỏi các ngân hàng (NH) phải có thanh khoản, trong khi hiện tại lãi suất huy động USD đang là 0%. Do vậy, cùng với việc mở cửa tín dụng ngoại tệ, NHNN nên xem xét nâng lãi suất huy động USD lên mức lãi suất nào đó hơn 0%”, TS Nguyễn Trí Hiếu đề xuất.
Đồng quan điểm, Phó Chủ tịch NH Bưu điện Liên Việt, TS Nguyễn Đức Hưởng cũng cho rằng, cùng với việc mở lại tín dụng ngoại tệ, việc điều chỉnh trần lãi suất huy động USD cũng cần được cân nhắc để có sự đối ứng phù hợp. Thời gian qua, trần lãi suất huy động USD áp dụng mức 0%/năm khiến các khoản tiền gửi ngoại tệ được chuyển về dạng không kỳ hạn, tiền gửi thanh toán. Các NH cũng vì thế phải “lách” trần huy động hay tìm cách vay từ nước ngoài. Nâng lãi suất lên mức hơn 0% sẽ tạo động lực kéo nguồn ngoại tệ nhàn rỗi về các NH, giúp DN có cơ hội tiếp cận vốn.
Mặc dù vậy, ở một góc độ khác, không ít chuyên gia kinh tế lại cho rằng dù có ảnh hưởng song mức ảnh hưởng làm gây căng thẳng nguồn cung ngoại tệ là không lớn. Bởi lẽ, hiện nay ước tính tổng lượng vay ngoại tệ của hệ thống NH đã tung ra cho nền kinh tế là khoảng 10% tổng dư nợ; riêng cho vay hỗ trợ xuất khẩu chỉ chiếm khoảng 3-5% tổng dư nợ. Như vậy, nếu xét về con số thì không phải là quá nhiều. Trong khi đó, thực tế các DN xuất khẩu được vay ngoại tệ bản chất là các khách hàng có nguồn thu ngoại tệ ổn định. NH cho DN vay USD nhưng khi giải ngân, DN phải bán lại cho NH để lấy tiền VNĐ làm vốn thu mua nguyên liệu, sản xuất, chế biến. Khi DN thu ngoại tệ về từ các đơn hàng xuất khẩu thì nguồn vốn này được hoàn trả NH. Mặt khác, theo Báo cáo kinh tế vĩ mô tháng 5-2016 của Trung tâm Nghiên cứu NH Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BIDV), từ đầu năm 2016 đến nay, NHNN đã tăng dự trữ ngoại hối khi mua thêm 7 tỷ USD. Như vậy với mức dự trữ này, dư địa ứng phó với các căng thẳng cục bộ trên thị trường ngoại tệ của NHNN là khá rộng và hoàn toàn có thể chủ động. Những lo ngại về thiếu hụt nguồn cung ngoại tệ khi các NH mở cửa cho vay USD với các DN xuất khẩu cũng được hóa giải phần nào.
Theo baoxaydung.com.vn
